Z E S Z Y T Y N A U K O W E P O L I T E C H N I K I Ł Ó D Z K I E J Nr 984 CHEMIA SPOYWCZA I BIOTECHNOLOGIA, z. 70 2006 MAGDALENA DOLOT, KRZYSZTOF MIGIELSKI MONIKA WESOŁOWSKA Instytut Podstaw Chemii ywnoci Politechnika Łódzka ANALIZA WYBRANYCH SKŁADNIKÓW ODYWCZYCH W ESZENIU AMERYKASKIM (PANAX QUINQUEFOLIUM L.) UPRAWIANYM W POLSCE Opiniodawca: dr hab. Józef Kula, prof. PŁ W pracy przedstawiono przeprowadzone badania z zakresu analizy wybranych składników odywczych polskiej uprawy eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.). Szczególn uwag zwrócono na analiz zawartoci tłuszczu oraz składu kwasów tłuszczowych w rónych czciach eszenia pochodzcych z rónego okresu wegetacji roliny. 1. Wprowadzenie Naturalne produkty rolinne uywane s od dawnych czasów do leczenia wielu chorób, do poprawy funkcji organizmu oraz w celach profilaktycznych. Jednak adna z rolin na wiecie nie osignła tak duej popularnoci jak esze. Korze eszenia od wieków znany jest i ceniony za wzgldu na swoje lecznicze właciwoci. Odkrycie tych właciwoci ludzko zawdzicza medycynie Wschodu. Rolina jest stosowana w lecznictwie od przeszło piciu tysicy lat jako panaceum na wszystkie schorzenia. esze jest wieloletni rolin zielon z rodziny araliowatych (Araliaceae) [3, 7, 21]. W obrbie rodzaju Panax opisano do chwili obecnej 20 gatunków, jednak tylko kilka z nich jest stosowanych w lecznictwie. Do najwczeniej i najlepiej poznanych odmian nale [5]: Panax ginseng C. A. Meyer, Panax quinquefolium L., Panax japonicus, Panax vietnamnensis, Panax notoginseng. M. Dolot, K. migielski, M. Wesołowska 54 Wszystkie odmiany eszenia w wikszym lub mniejszym stopniu róni si midzy sob zarówno składem chemicznym, jak i właciwociami. Surowcem zielarskim i leczniczym jest korze eszenia, uznawany za uniwersalny rodek o wielokierunkowym działaniu i stosowany w najróniejszych dziedzinach medycyny. Pierwsze współczesne opracowania dotyczce farmakologii eszenia zostały opublikowane na przełomie lat 50. i 60. dwudziestego wieku [20]. Surowiec stanowi zarówno wiee, jak i wysuszone korzenie, które w zalenoci od obróbki mog by białe albo czerwone. Białym eszeniem okrela si korze suszony na słocu. Czerwony esze to korze po obróbce par wodn i wysok temperatur, barwa zmienia si na skutek reakcji chemicznych wywołanych działaniem temperatury [5]. Mocne ogrzanie korzeni niszczy enzymy rozszczepiajce zwizki czynne, stabilizuje to surowiec i powoduje, e działa on tak samo silnie jak wiey surowiec [25]. Tak przy- gotowany korze moe by przechowywany przez dłuszy okres i jest preferowany w tradycyjnej medycynie azjatyckiej [23]. Przeprowadzone badania wykazały, e obie formy surowca róni si w niewielkim stopniu pod wzgldem składu chemicznego i praktycznie wykazuj takie same właciwoci farmakologiczne [21]. Skład chemiczny, z czym wie si take aktywno biologiczna eszenia jest uzaleniony od kilku czynników, m.in. odmiany i wieku roliny, miejsca, warunków uprawy, a take od czasu zbiorów. Poziom biologicznie czynnych zwizków wzrasta wraz z wiekiem roliny, najlepsze właciwoci wykazuje materiał 4-6 letni [11]. Szereg prowadzonych bada pozwolił na wykrycie i zidentyfikowanie w korzeniu eszenia około 200 substancji biologicznie aktywnych [10]. esze zawiera m.in. polisacharydy, poliacetyleny, falwonoidy, kwasy tłuszczowe, zwizki azotowe. Ponadto w surowcu obecne s rozpuszczalne w wodzie witaminy, olejki eteryczne, gumy, ywice, choliny i mikroelementy [2, 21]. Najwaniejsz grup substancji biologicznie czynnych izolowanych z ko- rzenia eszenia s saponiny triterpenowe (ginsenozydy, panaksozydy). Wród ginsenozydów, ze wzgldu na budow chemiczn, wyrónia si zwizki zawierajce szkielet kwasu oleanolowego, struktur 20-(S)protopanaksadiolu oraz 20-(S)protopanaksatriolu [12, 13, 20]. Do chwili obecnej zidentyfikowano około 30 rónych ginsenozydów [1, 20], wystpujcych w korzeniu, liciach i kwiatach eszenia, w iloci 1,7% do 6% suchej masy [11]. Poszczególne ginsenozydy z kadej grupy róni si rodzajem podstawionych grup cukrowych [20]. Zawarto ginsenozydów w korzeniu eszenia zaley od wieku roliny i warunków uprawy (nasłonecznienie, skład mineralny gleby) [11, 20]. esze zawiera take znaczne iloci mikro- i makroelementów oraz witamin. Wród witamin stwierdzono m.in. retinol (A), kwas askorbinowy (C), niacyn (PP), tokoferole (E), witaminy z grupy B – B1, B2, B12. Pierwiastki ladowe okrelone w surowcu to: wap, mied, fosfor, cynk, potas, elazo, magnez, sód, siarka, molibden, mangan, krzem, stront, bar, bor, nikiel, chrom, kobalt, selen [4, 14]. Analiza wybranych składników odywczych w eszeniu amerykaskim… 55 Do biologicznie aktywnych składników eszenia naley równie zaliczy lotne olejki o złoonym składzie [24], uzyskiwane z rónych jego czci, posiadajce zdolno hamowania rozwoju komórek nowotworowych [6, 23]. esze uznawany jest za rodek profilaktyczny i wspomagajcy, uywany w celu podniesienia wydolnoci psychofizycznej organizmu, wzmocnienia w okresach zmczenia i osłabienia, braku koncentracji i podczas rekonwalescencji. Działa adaptogennie, antyoksydacyjne i antywirusowo, przeciwdziała starzeniu si a na poziomie komórkowym wpływa na czynno poszczególnych organów i układów (nerwowego, hormonalnego, sercowo-naczyniowego, immunologicznego i trawiennego) [8, 23, 26]. Due znaczenie dla leczniczego oddziaływania eszenia maj jego właciwoci antyoksydacyjne. Obok ginsenozydów du rol w zmiataniu wolnych rodników wykazuj kwasy fenolowe, wystpujce w formie wolnej, zestryfikowanej lub w postaci zwizków nierozpuszczalnych w wodzie. Badania prowadzone na ekstraktach z eszenia, wykazały zdolno do zmiatania wolnych rodników, wizania pierwiastków przejciowych, hamowania peroksydacji kwasu linolowego oraz inhibicji oksydacji białek membranowych mózgu i homogenatów tkanek zwierzcych głównie przez biologicznie aktywne składniki ekstraktów – ginsenozydy [9]. esze wykazuje take działanie radioprotekcyjne na promieniowanie X i γ, pobudzajc procesy naprawcze DNA [10]. Wielokierunkowe oddziaływanie eszenia na organizm powoduje, e uwaa si go za uniwersalne lekarstwo polecane w wielu dolegliwociach i scho- rzeniach, m.in. ogólnym osłabieniu i rekonwalescencji, fizycznym i umysłowym przemczeniu, chorobach sercowo–naczyniowych, przewlekłych chorobach ołdka i jelit, chorobach wtroby i nerek, cukrzycy, grulicy, wzmoonej sennoci, niektórych formach impotencji, zaburzeniach nerwowych i psychicznych, braku apetytu, chorobach nowotworowych, niedokrwistoci, obnionej odpornoci organizmu na stres, czy osłabionej tolerancji na czynniki zewntrzne [5]. Pomimo pozytywnego działania na ludzki organizm, esze nie jest wskazany m.in. podczas okresu ciy i karmienia piersi, dla osób z nadcinieniem, ze zmianami miadycowymi naczy serca i mózgu, z osłabion krzepliwoci krwi, dla chorych na astm i rozedm płuc. Zaywanie zbyt duych dawek eszenia moe doprowadzi do pojawienia si efektów ubocznych w postaci bezsennoci, nerwowoci, zaburze ołdkowo–jelitowych, a nawet symptomów depresji. Składniki eszenia mog wchodzi w interakcje z niektórymi lekami, m.in. inhibitorami oksydaz oraz lekami regulujcymi lepko krwi [5, 10]. Obecnie dostpnych jest wiele produktów farmaceutycznych z zawartoci eszenia – kapsułki, tabletki, herbaty, nalewki, syropy. Na rynku surowców dostpne s zarówno suszone korzenie w formie np. kandyzowanych plastrów, jak i ekstrakty tej roliny, stosowane w recepturach preparatów kosmetycznych, odywczych, regenerujcych płynów do kpieli, lotionów i szamponów [5, 13]. M. Dolot, K. migielski, M. Wesołowska 56 W wielu krajach upowszechniło si stosowanie eszenia nie tylko jako lekarstwa i rodka wspomagajcego organizm, ale take jako dodatku do ywnoci. W USA i Kanadzie spoywa si cukierki i napoje z dodatkiem eszenia, w Korei popularne s sałatki, zupy i herbatki, a w Chinach napoje orzewiajce i alkoholowe. 2. Cze dowiadczalna 2.1. Materiały i metody bada Celem przeprowadzonych bada była analiza wybranych odywczych składników eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) pochodzcego z uprawy w Polsce [19]. Materiałem rolinnym wykorzystanym do bada były: − 2–, 3–, 4–letni suszony korze, − 2–, 3–, 4–letnie suszone licie. W ramach przeprowadzonych bada wykonano: − analiz składników lici i korzeni eszenia w zalenoci od ich wieku, poprzez wykonanie bada: − ekstraktu ogólnego, − białka – metoda Kjeldahla, − składników mineralnych, − analiz zawartoci tłuszczu (metoda Soxhleta) oraz składu kwasów tłuszczowych w rónych czciach eszenia. 2.1.1. Ekstrakt ogólny Oznaczenie ekstraktu ogólnego przeprowadzono zgodnie z Polsk Norm [17]. Ekstrakcji poddano suszone lici oraz korzenie eszenia. Próbki do analiz rozdrobniono i ekstrahowano, nastpnie ostudzono, przefiltrowano i wykonano pomiar refraktometryczny procentowej zawartoci ekstraktu. Wyniki pomiaru przedstawia rys. 1. 2.1.2. Białko Oznaczenie białka przeprowadzono metod Kjeldahla wg Polskiej Normy [16]. Metoda polega na utlenieniu substancji organicznej za pomoc stonego kwasu siarkowego w obecnoci katalizatorów w temperaturze wrzenia, tj. ok. 300°C. Próbki materiału rolinnego poddano mineralizacji, nastpnie destylowano w aparacie Parnasa. Uzyskane wyniki analiz przedstawia rys. 2. Analiza wybranych składników odywczych w eszeniu amerykaskim… 57 2.1.3. Popiołu i zanieczyszczenia mineralne Oznaczenie zawartoci zanieczyszcze mineralnych przeprowadzono według Polskiej Normy [18]. Wysuszone licie i korzenie spopielono na czaszy grzejnej, a nastpnie 4h w piecu muflowym w temperaturze 525°C. Otrzymany popiół zwaono, a nastpnie rozpuszczono w kwasie solnym i przesczono przez bezpopiołowy sczek. Sczek z osadem suszono w piecu muflowym. Wyniki zawartoci popiołu w analizowanych próbkach eszenia przedstawia rys. 3, natomiast poziom zanieczyszcze mineralnych przedstawia rys. 4. 2.1.4. Tłuszcz i kwasy tłuszczowe Tłuszcz z materiału rolinnego wyodrbniono metod Soxhleta [15]. Metoda oznaczenia tłuszczu polega na ekstrakcji substancji tłuszczowych z badanej próby przy uyciu heksanu i wagowym oznaczeniu iloci ekstraktu po odparowaniu substancji rozpuszczajcej. Okrelenie składu i zawartoci kwasów tłuszczowych przeprowadzono metod polegajc na zmydleniu acylogliceroli za pomoc metanowego roztworu NaOH. Mydła przekształca si nastpnie w estry metylowe przez reakcj z kompleksem trifluorek boru/metanol. Identyfikacj składu kwasów tłuszczowych przeprowadzono za pomoc analizy GC przy uyciu ich estrów metylowych jako substancji wzorcowych. Zawarto kwasów tłuszczowych w liciach przedstawia rys. 5, w korzeniach eszenia – rys. 6. 2.2. Wyniki i dyskusja wyników bada 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok licie korze Rys. 1. Zawarto ekstraktu ogólnego w rónych czciach eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) uprawianego w Polsce Zawarto ekstraktu ogólnego w badanych próbkach korzeni jest zbliona i rednio wynosiła około 3,74%. Ekstrakt ogólny okrelony w liciach jest niszy i [% ] M. Dolot, K. migielski, M. Wesołowska 58 wynosi od 2,35% dla lici 3–letnich do 2,9% dla lici pochodzcych z drugiego roku wegetacji roliny. rednia zawarto ekstraktu ogólnego w liciach wynosi 2,62%. 0 2 4 6 8 10 12 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok licie korze Rys. 2. Zawarto białka w liciach i korzeniach eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) Analiza zawartoci białek wykazała, e ich najwysz iloci charakteryzuje si korze eszenia amerykaskiego pochodzcego z czwartego roku wegetacji. Najmniejsze zawartoci białka w liciach stwierdzono w przypadku lici 2–letnich, dla których zawarto ta wynosiła 5,39% i była prawie dwukrotnie nisza, ni w przypadku lici pochodzcych z czwartego roku wegetacji roliny. 0 2 4 6 8 10 12 14 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok licie korze Rys. 3. Zawarto popiołu w liciach i korzeniach eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) pochodzcych z rónych okresów wegetacji Zawarto popiołu w korzeniach wahała si od 3,72% dla korzenia 4–letniego do 6,6% dla korzenia 2–letniego. W liciach ilo popiołu była wysza i wynosiła od 10,07% (3–letnie) do 13,4% (4–letnie). [% ] [% ] Analiza wybranych składników odywczych w eszeniu amerykaskim… 59 0 0.5 1 1.5 2 2.5 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok licie korze Rys. 4. Zawarto zanieczyszcze mineralnych (popiół nierozpuszczalny w kwasie solnym) w rónych czciach eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) Okrelenie zawartoci zanieczyszcze mineralnych (popiołu nieroz- puszczalnego w kwasie solnym) wykazało, i w przypadku korzeni ich najwysz iloci charakteryzuje si korze pochodzcy z pierwszego roku wegetacji roliny – 1,52%. Poziom zawartoci zanieczyszcze mineralnych w liciach był wyszy, ni w korzeniach i wyniósł od 1,27% – licie 3–letnie do 2,35% licie 4–letnie. Analiza składu i zawartoci kwasów tłuszczowych triacylogliceroli tłuszczu w liciach eszenia amerykaskiego pozwoliła na zidentyfikowanie rednio 62,9% kwasów tłuszczowych, natomiast w korzeniach 82,9%. 0 5 10 15 20 25 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok mirystynowy palmitynowy stearynowy olejowy linolowy linolenowy Rys 5. Skład i zawarto kwasów tłuszczowych triacylogliceroli tłuszczu z lici eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) pochodzcych z rónych okresów wegetacji [% ] [% ] M. Dolot, K. migielski, M. Wesołowska 60 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok mirystynowy palmitynowy stearynowy olejowy linolowy linolenowy Rys. 6. Skład i zawarto kwasów tłuszczowych triacylogliceroli tłuszczu z korzeni eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) pochodzcych z rónych okresów wegetacji 0 10 20 30 40 50 60 70 Drugi rok Trzeci rok Czwarty rok licie korze Rys. 7. Zawarto kwasów tłuszczowych triacylogliceroli tłuszczu z lici i korzeni eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) pochodzcych z rónych okresów wegetacji Dominujcymi kwasami tłuszczowymi triacylogliceroli lici s: kwas olejowy w iloci 24,36% w liciach 2–letnich, 19,24% w liciach 3–letnich, 14,1% w liciach pochodzcych z czwartego roku wegetacji, oraz kwas palmitynowy w ilociach 19,51%, 17,8%, 22,23% odpowiednio w liciach 2–, 3–, 4–letnich. Najmniej licie zawieraj kwasu mirystynowego rednio ok. 4,19%. [% ] [% ] Analiza wybranych składników odywczych w eszeniu amerykaskim… 61 Korzenie charakteryzowały si najwysz zawartoci kwasu linolowego rednio ok. 78,18% i najnisz kwasu mirystynowego ok. 0,57%. rednia zawarto drugiego oznaczanego nienasyconego kwasu tłuszczowego (kwas linolenowy) była nisza o około 16 razy od zawartoci kwasu linolowego i wynosiła 4,9%. 3. Podsumowanie Zawarto suchej substancji oraz ekstraktu ogólnego w badanym materiale jest podobna we wszystkich czciach eszenia. Zrónicowany wiek roliny, a take analiza rónych jej czci, nie wykazuje istotniejszego wpływu na zawarto ekstraktu i suchej substancji. Poziom białka w rolinie wzrasta wraz z jej wiekiem. Tendencja ta jest widoczna zarówno dla korzeni, jak i lici badanego surowca. Ilo popiołu i zanieczyszcze mineralnych maleje wraz ze wzrostem czasu wegetacji roliny. Wyniki przeprowadzonych analiz wykazuj, e esze stanowi dobre ródło nienasyconych kwasów tłuszczowych – linolowego i linolenowego, które s niezbdne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zawarto kwasu linolenowego ma due znaczenie, ze wzgldu na jego wysok aktywno biologiczn. Kwasem tłuszczowym tłuszczu pozyskanego z korzenia eszenia, wystpujcym w najwikszej iloci, jest kwas linolowy 18:2 (9,12), którego zawarto wynosi nawet 60% oznaczonych kwasów. Wraz z wiekiem eszenia wzrasta zawarto kwasów nienasyconych i wielokrotnie nienasyconych w liciach. Nasuwa to wniosek, e licie eszenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.) uznawane dotychczas za produkt odpadowy, mog zosta wykorzystane jako dobre ródło nienasyconych kwasów tłuszczowych do produkcji ywnoci funkcjonalnej. 4. Literatura [1] Awang D.V.C.: The neglected ginsenosides of North American ginseng (Panax quinquefolius L.). J. Herbs. Spices Med. Plants. 7(2) 103-109 (2000). [2] Court W.E.: Ginseng the genus Panax. (Medicinal and aromatic plants industrial profiles, v. 15). Harwood Academic Publishers 7-199 (2000). [3] Cui J.-F., Björkhem I., Eneroth P.: Gas chromatographic-mass spectrometric determination of 20(S)-protopanaxadiol and 20(S)-protopanaxatriol for study on human urinary excretion of ginsenosides after ingestion of ginseng preparations. J. Chromatogr. B, 689, 349-355 (1997). [4] Dolot M., migielski K., Balawejder M., Puczkowski S.: Analiza składu pierwiastkowego korzeni i lici eszenia piciolistnego (Panax quinquefolium L.) M. Dolot, K. migielski, M. Wesołowska 62 uprawianego w Polsce, XLVIIth PTCh Meeting, Wrocław 2004.09.12-17, poster presentation P054. [5] Dolot M., migielski K.: esze amerykaski (Panax quinquefolium L.) – skład chemiczny, właciwoci antyoksydacyjne, zastosowanie, Polish Journal of Cosmetology, 1, 30–45 (2005). [6] Dongyan H., Weihua Z., Ruihua H.: Separation and determination of chemical constituents in the volatile oil of three traditional Chinese crude drugs. J. Pharm. Biomed. Anal. 17, 1423-1426 (1998). [7] Du X.W., Wills R.B., Stuart D.L.: Changes in neutral and malonyl ginsenosides in American ginseng (Panax quinquefolium) L. durin drying, storage and ethanolic extraction. Food Chem. 86, 155-159 (2004). [8] Kennedy D.O., Scholey A.B.: Ginseng: potential for the enhancement of cognitive performance and mood. Pharmacol. Biochem. Behav. 75, 687-700 (2003). [9] Kim Y.K., Guo Q., Packer L.: Free radical scavenging activity of red ginseng aqueous extracts. Toxicology 172, 149-156 (2002). [10] Kochan E., Caban S., Chmiel A.: Aktywno biologiczna i farmakologiczna metabolitów eszenia. Farmacja Polska, Tom 62, 2, 70–77 (2006). [11] Kołodziej B.: Studia nad wzrostem rozwojem oraz upraw e-szenia amerykaskiego (Panax quinquefolium L.). Rozprawy Naukowe Akademii Rolniczej w Lublinie. Wyd. Akademii Rolniczej w Lublinie, zesz. 266, Lublin (2003). [12] Kwon S.W., Han S.B., Park I.H., Kom J.M., Park M.K., Park J.H.: Liquid chromatographic determination of less polar ginsenosides in processed ginseng. J. Chromatogr. A, 921, 335-339 (2001). [13] Ludwiczuk A., Wolski T., Berbe S.: Chromatographic analysis of ginsenosides occuring in the roots of American ginseng (Panax quinquefolium L.) and in Asian ginseng (Panax ginseng C.A. Meyer) preparations. J. Planar Chromatogr. 15, 147- 150 (2002). [14] Phytochemical and Ethnobotanical Databases, Agricultural Research Service, http://www.ars-grin.gov/duke/ [15] PN–71/A–88021 Wyroby cukiernicze trwałe. Oznaczanie zawartoci tłuszczu. [16] PN–75/A–04018 Produkty rolniczo–ywnociowe. Oznaczanie azotu metod Kjeldahla i przeliczanie na białko. [17] PN–90/A–75101/02 Przetwory owocowe i warzywne. Przygotowanie próbek i metody bada fizykochemicznych. Oznaczanie zawartoci ekstraktu ogólnego. [18] PN–90/A–75101/18 Przetwory owocowe i warzywne. Przygotowanie próbek i metody bada fizykochemicznych. Oznaczanie zawartoci zanieczyszcze mineralnych. [19] Polska Plantacja e–szenia, Sławomir Chmiel, http://www.zenszen.firmanet.pl/ [20] Shibata S.: Chemistry and cancer preventing activities of ginseng saponins and some related triterpenoid compounds. J. Korean Med. Sci. 16, 28-37 (2001). [21] Shu Y.Y., Ko M.Y., Chang Y.S.: Microwave-assisted extraction of ginsenosides from ginseng root. Microchem J. (2002). [22] Stelmach W.: esze właciwy Panax ginseng C.A. Meyer. Cz. I. Wiadomoci Zielarskie, 2, 3, 4, 13-15, 22, 10-11 (1998). [23] Sticher O.: Getting to the root of ginseng. CHEMTECH 28, 26–32 (1998). Analiza wybranych składników odywczych w eszeniu amerykaskim… 63 [24] migielski K., Dolot M., Raj A.: Composition of the essentials oils of ginseng roots of Panax quinquefolium L. and Panax ginseng C.A. Meyer. J. Essent. Oil – Bear. Plants – w druku. [25] Wałsa H., Kochan E.: Lecznicze właciwoci eszenia. Polish Journal of Cosmetology, 3, 154-161 (2001). [26] Xie J.-T., Mehendale S.R., Wang A., Han A.H., Wu J.A., Osinski J., Yuan Ch.- S.: American ginseng leaf: ginsenosides analysis and hypoglycaemic activity. Pharm. Res. 49, 113-117 (2004). ANALYSIS OF CHOSEN NUTRITIOUS COMPONENTS IN AMERICAN GINSENG (PANAX QUINQUEFOLIUM L.) CULTIVATED IN POLAND Summary In this work analysis of conducted researches of selected nutrient components from polish cultivation of American ginseng (Panax quinquefolium L.) was achieved. Plant material used for testing was dried roots and leaves of ginseng sourced from three following seasons of plant vegetation. In the frames of realized researches analysis of total extract, protein contents using Kjeldahl method, mineral elements, fat contents using Soxhlet method and fat acids composition were conducted. Special lookout was turned onto fat content and fat acids composition analysis in leaves and roots of ginseng from different stages of plant vegetation. Dry content and total extract of analyzed material is similar in every parts of ginseng. Differential plant age and analysis of their different parts show no significant influence on extract content and dry residue. Protein content level increased with plant age. This tendency is visible both for roots and leaves of analyzed raw material. Ash and mineral contamination amount decrease with the increasing of the plant vegetation time. Results of conducted analysis show that ginseng is good source of unsaturated fat acids – linoleic and linolenoic acids, which are necessary for correct organism working. Linolenoic acid content has large signification, in respect of his high biological activity. Fat acid from fat gained from ginseng root which is present in highest amount is linoleic acid 18:2 (9, 12), which content is about 60% of determined acids. With age of ginseng, unsaturated and many times unsaturated acids content increased in leaves. It suggest that leaves of American ginseng (Panax quinquefolium L.) can be used as good source of unsaturated fat acids for production of functional food.